Trang chủ Thông tin KT - XH

Lên Lai Châu đón Tết cổ truyền của đồng bào Lự
(Ngày đăng :02/02/2018 4:32:09 CH)

Phụ nữ Lự se sợi chuẩn bị may quần áo đón Tết

Đồng bào dân tộc Lự ở Lai Châu không có Tết riêng như Tết Hà Nhì (dân tộc Hà Nhì) mà đón Tết cổ truyền như dân tộc Kinh. Tuy vậy, Tết cổ truyền họ cũng có những tục lệ đặc trưng riêng. Cổng Thông tin đối ngoại Lai Châu mời độc giả cùng khám phá nét văn hóa riêng độc đáo này.

Khi những cành hoa mận trắng muốt khoe sắc bạt ngàn, những người phụ nữ Lự xã bản Hon, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu cũng như đua cùng thời gian mải miết dệt vải, thêu thùa để may cho mọi người trong gia đình những bộ váy áo để đón mùa xuân mới. Mùa xuân, ai cùng đều mặc những trang phục đẹp nhất để đón Tết, thăm chúc Tết họ hàng, bạn bè và tham gia những trò chơi tập thể. Trang phục của đồng bào Lự mới nhìn thì tưởng đơn giản nhưng lại cầu kỳ trong từng đường kim mũi chỉ, từng nét thêu và những màu sắc, hoa văn trang trí trên áo, váy và chiếc khăn đội đầu. Vàng Thị Ngân, cô gái khéo léo nhất nhì ở bản Nà Khum, xã bản Hon bảo rằng, để may được một bộ váy áo, người làm nhanh thì khoảng một tháng, còn làm lâu thì có thể hai tháng hoặc hơn nữa. Bởi vậy từ trước Tết khoảng gần 2 tháng, Ngân đang cùng các bạn đã may áo váy để đón xuân. “Con gái Lự phải biết may, thêu váy áo, phải khéo léo làm việc nhà thì mới được con trai chọn về làm vợ.” – Vàng Thị Ngân vui vẻ cho biết.

Ngoài việc chuẩn bị trang phục, người Lự rất coi trọng củi đốt trong ngày Tết bởi vậy trước Tết, nhà nào cũng kiếm đầy những ô củi trong bếp, dưới gầm sàn. Những nhà càng có nhiều củi thì càng thể hiện sự cần cù, chịu khó của người phụ nữ nên các gia đình ở đây trong nhà không bao giờ thiếu củi đốt.

Theo những người già kể lại thì đồng bào Lự có một số ngày lễ tết quan trọng trong năm như: Tết cơm mới (Kin khẩu máy) vào sau vụ thu hoạch lúa mùa; lễ cúng bản; Tết Nguyên đán; Tết Rằm tháng giêng, trong đó Tết Nguyên đán là lớn và có ý nghĩa nhất nên việc chuẩn bị cũng cầu kỳ hơn.

Tết Nguyên đán (Kin chiêng) của đồng bào Lự diễn ra từ ngày 30 tháng 12 âm lịch đến ngày 6 – 7 tháng 1 âm lịch. Để chuẩn bị đón Tết, trong gia đình công việc sẽ được phân công một cách rõ ràng: Phụ nữ may vá quần áo và đàn ông dọn dẹp nhà cửa, sắp xếp lại đồ đạc với mong muốn năm mới những điều may mắn, tốt đẹp sẽ đến với gia đình.

Vào ngày 30 Tết hầu như các gia đình đều mổ lợn, nhà khá giả thì mổ một đến hai con, những nhà không có điều kiện thì chung nhau mổ một con. Thịt lợn sẽ được chế biến các món ăn như lạp sườn, thịt ướp gia vị treo gác bếp (thịt treo) và để gói bánh chưng, bánh nếp. Gạo, rau và các nhu yếu phẩm khác cũng được chuẩn bị rất chu đáo sao cho trong suốt những ngày tết có nhiều anh em họ hàng đến chúc Tết và uống rượu…

Cũng giống như dân tộc Kinh, bánh chưng (Hó khâu túm) là một trong những loại bánh không thể thiếu được đối với dân tộc Lự trong mỗi dịp Tết. Bánh chưng có hai loại là bánh chưng trắng và bánh chưng đen được gói theo dạng bánh gù, hay bánh dài giống như của đồng bào Dao, Thái, Tày. Ngoài ra, đồng bào Lự còn làm bánh đa tròn để nướng ăn trong những ngày Tết.

Ngày Tết, thờ cúng là điều tâm linh quan trọng đối với các gia đình. Nói về tục thờ cúng ngày Tết, ông Tao Văn Ón, bản Thẳm, xã bản Hon, huyện Tam Đường chia sẻ: “Tết dân tộc Lự nhà nào cũng mổ lợn để chế biến các món ăn và gói bánh để cúng và sử dụng trong gia đình. Từ ngày mồng 1 đến ngày mồng 3 Tết nhà nào cũng thịt con gà trống để cúng tổ tiên. Sau khi cúng xong gia đình mời anh em, họ hàng đến chung vui bữa cơm đầu năm mới chúc cho nhau những lời tốt đẹp”.

Ngày Tết Nguyên đán, người Lự cũng có tục cúng đón giao thừa. Theo đó, người chủ gia đình sẽ thực hiện lễ cúng này. Mâm cúng có lễ vật gồm: Một con gà luộc, một đôi bánh chưng, một chai rượu, một đôi đũa, một cái bát, một chiếc đèn con. Mâm cúng đặt ở góc nhà phía hành lang ngoài cửa nhà, người con trai trong gia đình sẽ chuẩn bị mâm lễ vật cúng này. Nếu gia đình không có con trai thì ông chủ nhà phải chuẩn bị và thực hiện lễ cúng, lễ cúng này cũng rất đơn giản, lời khấn là do gia chủ khấn nôm chứ không có bài cúng cụ thể nào.

Sau lễ cúng đêm 30, đồng bào Lự cũng làm lễ cúng của ngày mùng 1 là ngày đầu năm mới với ý nghĩa cầu mong những điều tốt đẹp sẽ đến với gia đình trong năm mới, mọi người được khoẻ mạnh, làm ăn phát đạt. Điều đặc biệt là mâm cỗ cúng ngày mùng 1 sẽ được gia chủ để nguyên trên bàn thờ đến ngày mùng 2 Tết mới dọn đi, và suốt thời gian đó, ban thờ và mâm cỗ luôn được thắp đèn, nhang.

Sau khi cúng xong, người Lự mới tiến hành cúng tổ tiên ở góc nhà phía trong cùng nơi gần vị trí nằm ngủ của người chủ gia đình. Mâm cúng tổ tiên gồm có: gà, thịt lợn, bánh chưng, chai rượu, sáu bộ bát đũa, một chiếc đèn con, các chén uống rượu bằng ống nứa, một gói muối, gạo trộn lẫn nhau. Sau khi sắp xếp đầy đủ các lễ vật trên, ông chủ nhà vào thắp 3 nén nhang vào ống hương cài ở trên vách nhà rồi rót rượu vào các chén đặt ở dưới mâm lễ vật sau đó thực hiện lễ cúng. Sau khi cúng xong chủ nhà lại rót từng giọt rượu vào đều các chén và cầm đũa chỉ vào từng lễ vật mời tổ tiên. Sau khi cúng tổ tiên thì chính thức gia đình bước vào Tết Nguyên đán, anh em họ hàng trong làng bản đều đến nhà nhau chúc Tết, uống rượu vui vẻ với nhau.

Trong suốt những ngày Tết, đồng bào Lự còn tổ chức nhiều trò chơi dân gian, hát đối đáp rất vui vẻ: thanh niên nam nữ hát đối đáp giao duyên, chơi ném còn, đánh cầu lông gà… ở các khu đất trống đầu các bản.

Thiếu nữ dân tộc Lự

Cũng như nhiều dân tộc của Việt Nam, ngày Tết Nguyên đán cổ truyền luôn mang một ý nghĩa tâm linh sâu sắc đối với đồng bào Lự. Họ cũng có những điều kiêng kị để tránh điều rủi và đón mọi điều may mắn đến cho bản thân và gia đình. Một năm mới vui vẻ hạnh phúc như một điềm báo cho cả năm làm ăn thuận lợi, hanh thông. Và như thế, những điều đặc trưng trong cái Tết đầu năm như tô điểm thêm cho nét đẹp văn hóa đậm đà bản sắc của cộng đồng các dân tộc Việt Nam./.

Tin liên quan

Thủ tướng ‘đặt hàng’ ngành nông nghiệp vào tốp 15 thế giới(31/07/2018 7:38:30 SA)

Thủy điện Lai Châu ngày xả lũ(27/06/2018 8:33:08 CH)

Lai Châu: Thiệt hại do mưa lũ ước tính khoảng 270 tỷ đồng (26/06/2018 4:46:44 CH)

Phát triển điểm du lịch cộng đồng bền vững ở Bản Bo(17/04/2018 11:49:28 CH)

Lên Tả Lèng ngắm ruộng bậc thang(15/04/2018 9:41:57 CH)

12653 Người đang Online

CỔNG THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI TỈNH LAI CHÂU

Cơ quan chủ quản:Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu
Giấy phép số:47/GP-TTĐT, do Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày: 12/5/2015
Chịu trách nhiệm chính:Ông Nguyễn Quốc Luân - Giám đốc Sở Thông tin & Truyền thông tỉnh Lai Châu
Điện thoại:02133.791.558
Email:BANBIENTAP@LAICHAU.GOV.VN
Ghi rõ nguồn www.thongtindoingoai.laichau.gov.vn khi sử dụng thông tin trên website này
top
down