Trang chủ Thông tin KT - XH

Chiếc khăn Piêu trong đời sống văn hóa dân tộc Thái
(Ngày đăng :16/06/2017 7:18:58 SA)

Thêu khăn Piêu

Chiếc khăn Piêu của đồng bào dân tộc Thái đen ở Mường Mô nói riêng và của đồng bào Thái đen nói chung được người phụ nữ coi như một vật trang sức làm tăng thêm vẻ đẹp của bộ váy áo Cóm. Cô gái Thái đen đến tuổi trưởng thành phải biết làm khăn Piêu, trước khi về nhà chồng phải làm ít nhất 10 chiếc khăn Piêu để tặng cho người thân bên chồng và đó là điều bắt buộc với họ. Chiếc khăn Piêu cũng trở thành biểu tượng tín ngưỡng của người Thái, được coi như vị thần che chở cho người phụ nữ khi nắng, khi mưa.

Là người được mẹ truyền nghề cho từ bé, Lường Thị Xiên là cô gái được đánh giá thêu khăn Piêu đẹp nhất nhì bản Nậm Khao (xã Mường Mô, huyện Nậm Nhùn). Xiên cùng với 8 chị em trong đội văn nghệ của bản thường rủ nhau làm khăn Piêu để mình và gia đình dùng. Xiên vui vẻ khoe: Mỗi lần các lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước đến thăm và làm việc tại huyện Nậm Nhùn, khăn Piêu của bản em được vinh dự tặng cho các vị lãnh đạo- Đó là điều tự hào với chúng em và với bản Nậm Khao. Một số du khách khi đến thăm bản thường hỏi mua khăn Piêu về làm quà cho người thân nên chúng em mong muốn chiếc khăn Piêu sẽ trở thành hàng hóa du lịch tại bản, mang lại nguồn thu nhập thêm.

Đồng bào Thái làm khăn Piêu từ loại vải bông tự dệt. Khăn Piêu có nhiều loại khác nhau, có loại được thêu hoa văn bằng chỉ màu sặc sỡ, có loại chỉ là một tấm vải bông nhuộm chàm. Việc thêu hay giữ nguyên màu chàm mộc mạc theo người dân trong bản thì điều đó còn tùy theo văn hóa từng vùng, từng địa phương để chiếc khăn Piêu có những sắc thái riêng của nó. Khăn Piêu có tác dụng che đầu khi nắng gió, làm ấm đầu khi mùa đông giá lạnh... Khăn Piêu còn là vật trang sức quan trọng của các cô gái Thái trong sinh hoạt hằng ngày, nhất là trong lúc đi chơi hay dự lễ hội, trong lễ cưới khi về nhà chồng, làm quà tặng cho bạn bè, người thân.

Tiết mục múa khăn Piêu của đội văn nghệ bản Nậm Khao, xã Mường Mô, huyện Nậm Nhùn

Ở bản Nậm Khao, xã Mường Mô, chiếc khăn Piêu được thêu hoa văn sặc sỡ phía hai đầu. Theo lời của Lường Thị Xiên, tấm vải được chọn thêu khăn Piêu phải được nhuộm chàm. Đây chính là mầu nền để trên đó, người phụ nữ Thái thêu lên các họa tiết hoa văn bằng các loại chỉ màu (xanh, đỏ, tím, vàng, da cam....) ở hai đầu khăn. Để có một chiếc Piêu hoàn chỉnh, người phụ nữ Thái phải mất thời gian từ hai đến bốn tuần cho việc thêu. Việc thêu khăn cũng không kín trên toàn bộ bề mặt tấm vải mà chỉ tập trung trang trí ở hai đầu. Khi thêu những hoa văn đa dạng lên hai đầu khăn, họ nhìn theo mẫu, song không dập khuôn một cách máy móc hoặc có thể nghĩ trong đầu những hình thêu theo ý thích để thực hiện. Trong quá trình thêu, họ có thể sáng tạo theo ý muốn chủ quan nhưng đa phần những hình thêu thường là những vật gần gũi, thân thiết với đời sống của đồng bào. Đó có thể là bông hoa sao năm cánh, con bọ rùa, con ve, con nhện… Nét đặc biệt là phụ nữ Thái không thêu piêu ở mặt phải như lối thêu thông thường mà lại thêu từ mặt trái, các hoa văn với họa tiết và màu sắc xen kẽ sẽ hiện lên ở mặt phải, đó là lối thêu truyền thống với trí tưởng tượng của kỹ thuật và mỹ thuật dân gian tài tình. Khăn Piêu được tạo theo lối luồn chỉ hay đan chỉ màu vào vải, nhưng cái khó là phải tính toán theo một nguyên tắc nhất định để luồn chỉ vào mặt trái và hoa văn lại hiện lên chính xác ở mặt phải. Hoa văn thêu trên khăn Piêu điểm xuyết các màu sắc, hoa văn với bố cục nội dung phức tạp, đòi hỏi người phụ nữ phải nắm chắc nguyên tắc kỹ thuật, phải thuộc các họa tiết hoa văn với hai mặt phải, trái của nó.

Họa tiết trên chiếc khăn Piêu

Nhìn bố cục hoa văn, màu sắc trên chiếc khăn Piêu, ta như thấy sự kết hợp độc đáo, khéo léo giữa màu sắc và hoa văn. Đó là màu xanh của núi rừng, màu vàng của ánh nắng, nương lúa và màu trắng hồng của hoa thơm. Mỗi một hoa văn như cách thể hiện tình yêu của người Thái với thiên nhiên và bản làng… Bởi vậy, theo quan niệm của người Thái, khăn Piêu còn là tiêu chuẩn để đánh giá tài năng, phẩm hạnh một người phụ nữ. Nếu một cô gái không biết làm, không biết thêu khăn Piêu thì bị coi là lười và ít được các chàng trai để ý, thậm chí họ không muốn lấy một người vợ như vậy. Cũng vì ý nghĩa đó mà ở bản Nậm Khao, xã Mường Mô, huyện Mường Tè những bé gái sau buổi học đều được mẹ của mình dạy cách thêu từng đường kim, mũi chỉ hay những điệu múa mang đậm bản sắc truyền thống. Đây cũng như một cách lưu giữ lại những nét văn hóa của người Thái cho con cháu mình.

Chiếc khăn Piêu không chỉ được những cô gái Thái sử dụng làm quà khi về nhà chồng mà còn được sử dụng làm lễ vật mang theo cho người đã khuất, các con cháu cũng đội khăn trong đám tang. Khi ấy, chiếc khăn Piêu như vật chỉ đường cho linh hồn người đã mất tìm được lối về Mường trời, là thế giới bên kia.

Mái tóc dài óng ả đen nhánh tự nhiên được cột gọn gàng trên đỉnh đầu, cài chiếc trâm bạc óng ánh sau đó chiếc khăn Piêu được buộc một cách khéo léo để lộ hai đầu khăn với những hình họa tiết tinh xảo – Người phụ nữ Thái đen khi ấy càng trở nên xinh đẹp, quyến rũ với nét đẹp khỏe khoắn của người phụ nữ vùng cao “Tóc em đó như mùa màng gặt hái... Em gội đầu để suối suốt đời reo...” (Trích thơ Trần Mạnh Hảo).

Mái tóc dài óng ả của người phụ nữ Thái bản Nậm Khao

Chiếc khăn Piêu không chỉ góp phần làm đẹp thêm cho bộ trang phục truyền thống của dân tộc mà còn chứa đựng những giá trị tinh thần, văn hóa được đúc kết, trao truyền qua nhiều thế hệ. Ngày nay, chiếc khăn Piêu cũng trở thành món quà lưu niệm cho du khách khi đến với bản của đồng bào Thái ở Lai Châu nói riêng, vùng Tây bắc nói chung trong chuyến du lịch trải nghiệm tìm về văn hóa cội nguồn./.

Tin liên quan

Lai Châu: Những dấu ấn nổi bật năm 2017(07/02/2018 9:37:12 SA)

Lên Lai Châu đón Tết cổ truyền của đồng bào Lự(02/02/2018 3:15:18 CH)

Tiềm năng du lịch cộng đồng ở Tam Đường(02/01/2018 10:51:40 SA)

Phó Thủ tướng: Kinh tế tăng trưởng không phải chỉ dựa vào khai khoáng(03/11/2017 8:20:21 SA)

Kinh tế-xã hội tiếp tục chuyển biến tích cực, toàn diện trên các lĩnh vực(12/10/2017 8:49:33 SA)

4466 Người đang Online

CỔNG THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI TỈNH LAI CHÂU

Cơ quan chủ quản:Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu
Giấy phép số:47/GP-TTĐT, do Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày: 12/5/2015
Chịu trách nhiệm chính:Ông Nguyễn Quốc Luân - Giám đốc Sở Thông tin & Truyền thông tỉnh Lai Châu
Điện thoại:02133.791.558
Email:BANBIENTAP@LAICHAU.GOV.VN
Ghi rõ nguồn www.thongtindoingoai.laichau.gov.vn khi sử dụng thông tin trên website này