Trang chủ Giới thiệu

Lễ bái tổ ngày Tết – Nét đẹp tâm linh trong văn hóa người Dao
(Ngày đăng :22/02/2018 4:14:18 CH)

Thầy cúng làm lễ trước bàn thờ tổ tiên

Lễ bái tổ tông (pái hnhắng) hay còn gọi là Lễ bái niên của đồng bào Dao khâu huyện Sìn Hồ thường được tổ chức vào dịp đầu năm mới của Tết nguyên đán. Đây là một lễ quan trọng của cả dòng họ, vừa để cúng tổ tiên, cầu bình an, may mắn, vừa để anh em họ hàng gặp mặt, nhận họ hàng, dạy dỗ con cháu những điều tốt đẹp.

Lễ bái tổ của người Dao khâu có hai hình thức: Lễ bái âm và Lễ bái dương. Mỗi họ chỉ làm một hình thức tùy theo từng dòng họ bàn bạc quyết định. Lễ bái tổ cũng được tổ chức từng năm, cách năm hoặc 3 năm tùy từng họ, được thực hiện ở nhà trưởng dòng họ.

Tết Nguyên đán năm nay, dòng họ Tẩn (một họ lớn của người Dao khâu huyện Sìn Hồ) tổ chức Lễ bái tổ tông, gặp mặt các con cháu. Sau khi họp bàn thống nhất từ trước Tết, họ quyết định chọn ngày mùng Một để tổ chức Lễ, họ cũng chọn hình thức bái dương để thực hiện.

Sáng mùng 1 Tết, các con cháu đã có mặt ở nhà trưởng dòng họ. Mỗi gia đình cử một đại diện là đàn ông mang theo lễ vật gồm hương nén, thịt, gạo, rượu.. để làm lễ. Cứ mỗi một gia đình đến thì các con cháu sẽ lần lượt thắp hương cúng tổ tiên.

Sau khi tất cả các con cháu đã thắp hương cúng tổ tiên thì mỗi người được phát một tập giấy (gọi là tiền âm phủ) cầm sẵn ở trên tay. Phát giấy xong, tất cả đều hướng về bàn thờ tổ tiên bái lạy theo sự điều khiển của thầy cúng. Thầy cúng đọc bài cúng và hướng dẫn con cháu bái đủ 12 lần (tượng trưng cho 1 năm có 12 tháng, một ngày đêm có 12 thời khắc ứng với 12 con giáp). Ông Tẩn Kim Phu, thầy cúng cho dòng họ Tẩn cho biết: Nội dung bài bái tổ là ca ngợi Bàn Vương – thủy tổ của người Dao. Một năm có 4 mùa xuân, hạ, thu, đông, người xưa đã dựng lên lệ thờ cúng tổ tiên, ngày nay các con cháu không dám tự đặt ra các lệ, chỉ biết theo tông tiếp tổ, theo tổ tiếp tông. Hôm nay, giờ này năm cũ đã qua, năm mới đã đến, một nhà đông đủ con cháu về bái niên bái tuế, cầu mong bái hưng, bái vượng, bái kết, bái lợi. Nhất bái tổ tông hương hỏa, nhị bái Bàn vương thánh đế, tam bái Táo ông phụ mẫu, tứ bái chúng vị thái tổ gia tiên, ngũ bái chúng vương chúng tướng, lục bái hành ti quân tướng, thất bái tam thanh đại đạo, bát bái Ngọc hoàng thánh đế, cửu bái cầu mong con cháu thịnh vượng, thập bái mong hương hoa lộ…. Bái tạ âm gian, kính mong âm gian phù hộ độ trì cho các con cháu mạnh khỏe, phù hộ cho người già thọ tựa Bành Tổ, người trẻ lớn như cành, vững như gốc, con cháu giàu sang, vàng bạc đầy hòm, quần áo đầy bem, ruộng nương canh tác mùa màng tốt tươi, gia súc đầy chuồng, đầy sân; buôn bán phát tài…

Sau khi thầy cúng đọc xong lời khấn và các con cháu đã bái xong, tất cả các con cháu bỏ xấp giấy vào xếp thành một đống ngay trước bàn thờ để đốt (hình thức hóa tiền gửi cho tổ tiên dưới âm phủ).

Các con cháu hóa tiền âm trước bàn thờ tổ tiên

Nghi thức cúng lễ như vậy được coi là xong, các con cháu thì chuẩn bị mâm cỗ sum họp, đàn ông thì quây quần cùng uống nước, hỏi han chuyện làm ăn, người già thì kể chuyện về khởi thủy của dòng họ, về Bàn Vương...

Mùa xuân, phụ nữ Dao gặp gỡ trò chuyện và cùng thêu quần áo

Trong bữa ăn sau nghi thức cúng lễ còn có một việc rất quan trọng đó là để anh em họ hàng chào hỏi, nhận biết và biết cách xưng hô theo thứ bậc, tránh đặt tên trùng với nhau, tránh kết hôn trong cùng dòng họ. Cũng tại bữa cơm thân mật này để những người lớn bảo ban, dạy dỗ con cháu, rút kinh nghiệm những điều chưa tốt trong cuộc sống. Nếu trong họ có người nào đó sống chưa tốt, làm những điều sai thì mọi người sẽ cùng góp ý kiến phê bình để người sai phạm sửa chữa, trở thành người tốt.

Thiếu nữ Dao vấn khăn đi chơi mùa xuân

Ngoài Lễ bái dương, còn một hình thức bái niên là Lễ bái âm. Để thực hiện Lễ bái âm, các gia đình trong dòng họ có con trai lớn từ 18 tuổi trở lên phải chuẩn bị một con gà trống đang tập gáy để mang đến nhà trưởng họ. Đúng ngày chọn lễ, đại diện các gia đình sẽ có mặt tại nhà trưởng dòng họ. Sau đó, thầy cúng sẽ làm lý cúng báo cho tổ tiên biết hôm nay con cháu xa gần về làm Lễ bái tổ theo hình thức “bái âm”, cầu mong tổ tiên cầm trịch phù hộ. Trước đó, một đống lửa được đốt lên ngay phía trước bàn thờ.

Sau khi thầy cúng báo cáo xong, chiêng trống sẽ nổi lên liên tục và rầm rộ. Lúc này, những người trung niên và thanh niên có “căn” với “đồng bóng” (hợp căn với người âm) người bắt đầu rung lên rồi nhảy quanh đống lửa, thậm chí lấy chân hất tung cả lửa đang cháy lên rồi nằm lăn ra phía bàn thờ. Những người bị ngã sẽ được đỡ dậy ngồi lên ghế. Tiếng trống, tiếng chiêng vẫn thúc giục, và những người thanh niên cứ tiếp tục nhảy lửa, hất tung lửa như không biết nóng bỏng. Cứ liên tục như thế kéo dài khoảng 15 – 20 phút, khi không còn ai “lên đồng” nữa thì thôi. Thường những người nhảy lửa này khoảng từ 3-6 người. Những người thực hiện nhảy lửa sau đó sẽ là những người bái niên. Việc bái sẽ do thầy hướng dẫn thực hiện động tác tiến lùi lên phía bàn thờ và bái thành 12 lần trên, 12 lần dưới.

Sau khi đã bái xong, họ đi vòng tròn quanh những cái bát đã được đặt sẵn, vừa đi vừa vặn xoắn cổ gà. Khi thầy cúng hô một tiếng, những người này sẽ cắn cổ gà cho tiết chảy vào bát, sau đó, họ sẽ lấy tiết gà này bôi vào bàn thờ, lại nhổ mấy chiếc lông ở cổ gà dính vào đó.

Sau khi nghi thức này thực hiện xong, thầy cúng cũng tiến hành đốt tiền âm phủ, rót rượu đưa tiễn tổ tiên về âm. Trong khi đó, những người đã làm Lễ bái niên cùng làm động tác “thoái đồng” (Thúi tồng). Lễ bái tổ tông đến đây được coi là kết thúc. Các con cháu cùng trò chuyện, ăn cơm và làm quen nhận họ hàng.

Là một nét văn hóa tâm linh tốt đẹp, Lễ bái niên trong ngày đầu năm mới vẫn được đồng bào Dao ở Sìn Hồ gìn giữ và thực hiện. Cũng giống như việc Tế tổ, khao họ của đồng bào Kinh ở nhiều tỉnh, thành phố, Lễ bái niên của dân tộc Dao cũng là một nghi thức cần được lưu truyền, gìn giữ như một nét đẹp văn hóa của người Việt.

Tin liên quan

Phượt Lai Châu(25/11/2018 6:40:27 CH)

Lễ cúng "Đoong Xía" của người Giáy ở Thành phố Lai Châu(24/07/2018 7:27:23 SA)

Than Uyên: Lưu giữ, phát huy điệu múa quạt dân tộc Thái(09/04/2018 5:05:19 CH)

Lễ bái tổ ngày Tết – Nét đẹp tâm linh trong văn hóa người Dao(22/02/2018 8:42:42 SA)

Trà Tam Đường- Thức uống nhất định phải thưởng thức khi đến Lai Châu(11/08/2017 9:10:47 SA)

7073 Người đang Online

CỔNG THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI TỈNH LAI CHÂU

Cơ quan chủ quản:Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu
Giấy phép số:47/GP-TTĐT, do Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày: 12/5/2015
Chịu trách nhiệm chính:Ông Nguyễn Quốc Luân - Giám đốc Sở Thông tin & Truyền thông tỉnh Lai Châu
Điện thoại:02133.791.558
Email:BANBIENTAP@LAICHAU.GOV.VN
Ghi rõ nguồn www.thongtindoingoai.laichau.gov.vn khi sử dụng thông tin trên website này
top
down